Υπάρχουν άνθρωποι που δεν χωράνε εύκολα σε κουτιά. Ο Varg Vikernes είναι ένας από αυτούς. Μουσικός, δολοφόνος, εμπρηστής εκκλησιών, φυλακισμένος για 15 χρόνια, ιδεολόγος παγανιστής, και παράλληλα ο άνθρωπος πίσω από τα Burzum, ένα από τα πιο επιδραστικά one-man projects στην ιστορία της black metal.
Πώς ένα παιδί από μια κοινή νορβηγική οικογένεια κατέληξε να σκοτώνει τον συνεργάτη του, να κάψει εκκλησίες, και να αποτελεί σήμερα σημείο αναφοράς για ολόκληρο το είδος; Η ιστορία του είναι μακριά από απλή.
Η Αρχή: Bergen, 1973
Ο Varg Vikernes γεννήθηκε κοντά στο Bergen της Νορβηγίας το 1973. Το κανονικό του όνομα είναι Kristian Larsson Vikernes — το Kristian το αποτάχθηκε μεταγενέστερα γιατί του θύμιζε τον χριστιανισμό.
Ο πατέρας του ήταν ηλεκτρολόγος μηχανικός, και όταν ο Varg ήταν έξι χρονών η οικογένεια μετακόμισε στο Ιράκ, όπου ο πατέρας του εργαζόταν αναπτύσσοντας ένα πρόγραμμα υπολογιστή. Εκεί ο νεαρός Varg πήγε σε ιρακινό σχολείο όπου αντιμετώπισε φυλετικές διακρίσεις από τους συμμαθητές του.
Η εμπειρία αυτή τον σημάδεψε. Γύρισε στη Νορβηγία με ένα μίσος για τον «άλλον» που δεν έσβησε ποτέ, αλλά αντίθετα βρήκε νέα τροφή μέσα από τα βιβλία, τα βιντεοπαιχνίδια και τελικά τη μουσική.
Το παιδί που λάτρευε τον Tolkien και τους Vikings
Μεγάλη αδυναμία του ήταν ο «Άρχοντας των Δαχτυλιδιών», αλλά σε αντίθεση με τους περισσότερους αναγνώστες, ο Vikernes ταυτίστηκε με τον Sauron, τα Orcs και τα Uruk-hai, γιατί σε αυτό το «στρατόπεδο» βρήκε αναφορές στους Vikings, τους προγόνους του.
Το όνομα του project του, Burzum, είναι παρμένο από τη Μέση-γη του Tolkien. Στη «Μαύρη Γλώσσα» του Mordor, «burzum» σημαίνει «σκοτάδι». Η πρώιμη γοητεία του για τον Tolkien εξηγεί εν μέρει την μετέπειτα εμμονή του με τη νορβηγική μυθολογία και τον παγανισμό.
Στα 14 του έπιασε κιθάρα. Έκανε ένα σχήμα με φίλους του που το ονόμασαν Uruk-hai. Δεν κράτησε πολύ, γιατί ο Varg είχε ήδη τελείως διαφορετικές αξιώσεις από τους υπόλοιπους.
Τα Burzum: Μουσική Σκοτιάς από Ένα Άτομο
Τα Burzum ιδρύθηκαν από τον Varg Vikernes το 1991. Παρόλο που ποτέ δεν έδωσαν live εμφανίσεις, έγιναν ταχύτατα μέρος της πρώιμης νορβηγικής σκηνής και θεωρούνται σήμερα μία από τις πιο επιδραστικές παρουσίες στην ιστορία της black metal.
Ο ήχος των Burzum ξεχώριζε για την ωμότητά του και τις μινιμαλιστικές συνθέσεις. Ο Vikernes ανέφερε σε συνέντευξή του ότι μέρος της δημοτικότητας των Burzum στη Νορβηγία οφειλόταν στο γεγονός ότι έγραφε στίχους στα νορβηγικά, σε αντίθεση με άλλες μπάντες που τραγουδούσαν κατά βάση στα αγγλικά.
Δεν έψαχνε φήμη. Δηλώνει πως δεν το έκανε για φήμη, δόξα, χρήματα ή γκόμενες αλλά για τη μουσική την ίδια. Αυτό το στοιχείο — το ότι ήταν ένας άνθρωπος, μόνος, με ένα μαύρο ήχο και ιδεολογικό βάρος πίσω από κάθε νότα — τον έκανε μυθικό στη σκηνή.
Τα σημαντικότερα άλμπουμ των Burzum
- «Burzum» (1992) – το ντεμπούτο, ακατέργαστο και σκοτεινό
- «Aske» (1993) – EP με εξώφυλλο την καμένη εκκλησία Fantoft Stavkirke
- «Det som engang var» (1993) – από τα πιο αναγνωρισμένα του είδους
- «Hvis lyset tar oss» (1994) – ηχογραφήθηκε πριν τη φυλάκισή του, κυκλοφόρησε μετά
- «Filosofem» (1996) – θεωρείται masterpiece και ορόσημο της black metal
Η Σχέση με τον Euronymous: Συνεργασία που Κατέληξε σε Φόνο
Πώς ξεκίνησαν
Το 1992 ο Varg άρχισε να συνεργάζεται με τον Øystein Aarseth των Mayhem, γνωστό ως Euronymous, ο οποίος προώθησε και πούλησε το πρώτο άλμπουμ του Varg, ενώ δανείστηκε χρήματα από τον Varg για να ανοίξει το δισκοπωλείο του Helvete στο Όσλο.
Ήταν δύο ισχυρές προσωπικότητες σε έναν χώρο που δεν χωράει δύο αρχηγούς. Η τριβή άρχισε νωρίς και μεγάλωσε συνεχώς.
Η στροφή
Το 1993 ο Euronymous ζήτησε από τον Varg να δώσει συνέντευξη στον τοπικό τύπο για να πάρουν δημοσιότητα. Ο Varg όμως σε αυτή τη συνέντευξη άρχισε να μιλά για παγανισμό, καμένες εκκλησίες και άλλα «απαγορευμένα» θέματα. Ο Euronymous μετέπειτα τον κάρφωσε στην αστυνομία, ρίχνοντάς του τους εμπρησμούς εκκλησιών που είχαν γίνει εκείνη την περίοδο. Ακολούθως, με παρότρυνση των γονιών του, έκλεισε το Helvete λόγω της «κακής φήμης» που είχε αποκτήσει εξαιτίας του Varg.
Αυτή η προδοσία δεν ξεχάστηκε. Ο Euronymous συνέχισε να απειλεί τον Varg μέσα στη σκηνή. Η ένταση έφτασε σε σημείο χωρίς επιστροφή.
Η Νύχτα της Δολοφονίας: 10 Αυγούστου 1993
Τη νύχτα της 10ης Αυγούστου 1993, ο Varg οδήγησε από το Μπέργκεν στο Όσλο, με τον κιθαρίστα Snorre Westvold Ruch (Blackthorn) ως συνεπιβάτη. Άφησε τον Snorre στο αυτοκίνητο και ανέβηκε στο σπίτι του Euronymous.
Η επίσημη εκδοχή λέει πως πήγε για να υπογράψουν ένα συμβόλαιο. Ο ίδιος ο Varg ισχυρίστηκε πάντα πως πήγε γνωρίζοντας ότι κινδύνευε.
Ο Euronymous του άνοιξε για να υπογράψουν το συμβόλαιο. Στη συνέχεια ξέσπασε πάλη, στη διάρκεια της οποίας ο Varg τον μαχαίρωσε. Ο Euronymous προσπάθησε να ξεφύγει κατεβαίνοντας τις σκάλες της πολυκατοικίας, αλλά ο Varg τον ακολούθησε. Ο Euronymous έσπασε μια λάμπα στον τοίχο και έπεσε πάνω στα γυαλιά.
Το σώμα βρέθηκε έξω από το διαμέρισμά του. Είχε 23 μαχαιριές: δύο στο κεφάλι, πέντε στον λαιμό και δεκαέξι στην πλάτη.
Τι ισχυρίστηκε ο Varg
Ο Vikernes αρνείται ότι επρόκειτο για αποτέλεσμα οικονομικής διαμάχης και υποστηρίζει ότι βρέθηκε σε αυτοάμυνα γιατί ο Euronymous σχεδίαζε να τον βασανίσει μέχρι θανάτου. Τα κίνητρα δεν αποσαφηνίστηκαν ποτέ πλήρως στο δικαστήριο.
Η Δίκη, η Φυλακή και η Επιστροφή
Το 1994 ο Vikernes καταδικάστηκε για τη δολοφονία του Euronymous, καθώς και για τέσσερις εμπρησμούς εκκλησιών, και καταδικάστηκε σε 21 χρόνια φυλάκισης.
Η δίκη έγινε θέαμα. Τα ΜΜΕ παρουσίασαν τον Varg ως επικίνδυνο σατανιστή, αν και ο ίδιος ποτέ δεν δήλωσε σατανιστής. Πάντα υποστήριζε παγανιστικές και νορδικές απόψεις, όχι σατανισμό.
Μέσα στη φυλακή ο Varg έβγαλε δύο άλμπουμ dark ambient μουσικής, αφού δεν του επέτρεπαν να παίζει με κιθάρες και ντραμς αλλά μόνο με synthesizer. Τα άλμπουμ αυτά, «Dauði Baldrs» (1995) και «Hliðskjálf» (1999), μιλούν από μόνα τους για έναν άνθρωπο που ακόμα και σε κελί δεν σταμάτησε να δημιουργεί.
Αφού υπηρέτησε σχεδόν 16 χρόνια ποινής, ο Vikernes αφέθηκε ελεύθερος με αναστολή στις αρχές του 2009.
Μετά τη Φυλακή: Νέα Άλμπουμ, Νέες Χώρες, Ίδιες Ιδεολογίες
Μετά την αποφυλάκισή του, ο Varg δεν κράτησε χαμηλό προφίλ. Άρχισε να κυκλοφορεί νέη μουσική με τα Burzum, γράφοντας σε ρυθμό που λίγοι πιστεύανε πως θα ακολουθούσε:
- «Belus» (2010) – η πρώτη κυκλοφορία μετά τη φυλακή
- «Fallen» (2011)
- «Umskiptar» (2012)
- «Sôl austan, Mâni vestan» (2013) – ambient άλμπουμ
- «The Ways of Yore» (2014)
Μετακόμισε με την οικογένειά του στη Γαλλία. Το 2013 συνελήφθη εκεί από τις αρχές λόγω ύποπτης συμπεριφοράς, αλλά αφέθηκε ελεύθερος χωρίς κατηγορίες.
Σήμερα δραστηριοποιείται μέσα από blog, βίντεο και κείμενα, προπαγανδίζοντας τις παγανιστικές και νορδικές ιδεολογίες του.
Burzum vs Mayhem: Ποιος Κέρδισε Τελικά;
Αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον ερώτημα. Και οι δύο άφησαν αποτύπωμα στη black metal. Αλλά με διαφορετικό τρόπο.
Οι Mayhem έγιναν συνώνυμο του χάους, των περίεργων συμβάντων και του θρυλικού «De Mysteriis Dom Sathanas». Τα Burzum έγιναν συνώνυμο ενός εντελώς ιδιαίτερου ήχου — μινιμαλιστικού, σκοτεινού, μοναχικού — που επηρέασε γενιές μουσικών πέρα από τη black metal: shoegaze, post-metal, depressive black metal, ακόμα και ambient.
Η ιστορία του Varg Vikernes παραμένει ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα κεφάλαια στην ιστορία της extreme metal. Δεν υπάρχει εύκολος χαρακτηρισμός. Ήταν παιδί με ιδέες που του μεγάλωσαν σε χαμένα μονοπάτια. Ήταν μουσικός με ταλέντο που δεν αρκέστηκε στη μουσική μόνο. Ήταν ιδεολόγος που έζησε τις ιδέες του κυριολεκτικά.
Μπορείς να μισείς αυτό που πίστευε. Μπορείς να καταδικάζεις αυτό που έκανε. Αλλά αν ακούς black metal, δύσκολα θα αποφύγεις τη μουσική του.
