Υπάρχουν μπάντες που φτιάχνουν καλή μουσική. Και υπάρχουν μπάντες που αλλάζουν ολόκληρο είδος. Οι Mayhem το έκαναν και τα δύο, αλλά με τρόπο που κανείς άλλος δεν τόλμησε, δεν μπόρεσε ή δεν επέζησε να μιμηθεί. Αυτοκτονίες, δολοφονίες, εμπρησμοί εκκλησιών, κολιέ από κρανίο νεκρού φίλου. Η ιστορία τους δεν μοιάζει με βιογραφία συγκροτήματος. Μοιάζει με αστυνομικό φάκελο.
Κι όμως, από αυτό το χάος βγήκε ένα άλμπουμ, το «De Mysteriis Dom Sathanas», που παραμένει ορόσημο της black metal μέχρι σήμερα. Πώς έφτασαν εκεί; Πάμε από την αρχή.
Το Όσλο, 1984: Η Αρχή
Οι Mayhem έκαναν την αρχή τους το 1984 στο Όσλο, με τους Øystein Aarseth (γνωστό ως Euronymous) στην κιθάρα, Jørn Stubberud (Necrobutcher) στο μπάσο και Kjetil Manheim στα ντραμς.
Ήταν παιδιά της μεσαίας τάξης που άκουγαν Black Sabbath, Venom, Slayer και Motörhead. Αλλά εκεί που οι περισσότερες μπάντες εκείνης της εποχής χρησιμοποιούσαν τον σατανισμό σαν θεατρική ατμόσφαιρα, οι Mayhem τον έπαιρναν σοβαρά. Πολύ σοβαρά.
Δήλωναν επηρεασμένοι από τους μεγάλους της metal, αλλά στην πραγματικότητα ζούσαν σε άλλο μήκος κύματος. Το πρώτο κύμα του black metal ακολουθήθηκε από ανθρώπους που ήταν κατά βάση μουσικοί και performers, όχι πιστοί μιας σκοτεινής ιδεολογίας.
Οι Mayhem ήταν διαφορετικοί. Η ίδρυσή τους έμοιαζε περισσότερο με αίρεση παρά με μουσικό σχήμα. Μέσα από το «Μαύρο Δάσος» της νορβηγικής ψυχοσύνθεσης, τα κεντρικά τους μέλη ενσάρκωσαν σατανισμό, παγανισμό, ναζισμό, μίσος και τρομοκρατία.
Dead: Ο Άνθρωπος που Δεν Πίστευε ότι Ήταν Άνθρωπος
Ποιος ήταν ο Dead;
Το 1988 ήρθε στη μπάντα ένας Σουηδός τραγουδιστής που έμελλε να γίνει θρύλος με τον πιο σκληρό τρόπο. Ο Περ Ίνγκβε Όχλιν γεννήθηκε στις 16 Ιανουαρίου 1969 στη Στοκχόλμη. Από μικρή ηλικία υπέφερε από άπνοια κατά τη διάρκεια του ύπνου, ισχυριζόμενος ότι κάθε βράδυ έφτανε στο «κατώφλι του θανάτου».
Ο Dead ήταν εσωστρεφής και εμφάνιζε καταθλιπτική συμπεριφορά από μικρός. Δεχόταν bully στο σχολείο. Σε ηλικία 10 ετών ξυλοκοπήθηκε τόσο άγρια από συμμαθητές που μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο με τραύμα στον σπλήνα. Οι γιατροί είπαν ότι για λίγα λεπτά ήταν κλινικά νεκρός. Κι εκεί ίσως να ξεκίνησε όλο το πράγμα.
Τι έκανε επί σκηνής;
Δεν υπήρχε κανείς άλλος σαν τον Dead στη σκηνή. Ήταν ο πρώτος που καθιέρωσε το corpse paint, το λευκό βάψιμο προσώπου που σήμερα ταυτίζεται με τη black metal.
- Έθαβε τα ρούχα του στο χώμα για να μουχλιάσουν και τα φορούσε στις συναυλίες, πιστεύοντας ότι έτσι θα έμοιαζε με νεκρό που ξέφυγε από τον τάφο.
- Στις περιοδείες έπαιρνε μαζί του νεκρά πουλιά σε πλαστική σακούλα. Πριν τις συναυλίες άνοιγε τη σακούλα για να μυρίσει τα αποσυντεθειμένα ζώα, ώστε να τραγουδά με τη «δυσωδία του θανάτου στα ρουθούνια του».
- Κατά τη διάρκεια των ζωντανών εμφανίσεων αυτοτραυματιζόταν με μαχαίρια ή σπασμένα γυαλιά.
- Στόλιζε τη σκηνή με κεφάλια νεκρών προβάτων ή γουρουνιών και πολλές φορές τα πετούσε στο κοινό.
Κανείς γύρω του δεν τον αντιμετώπισε ποτέ ως άνθρωπο που χρειαζόταν βοήθεια. Όταν έχεις μπροστά σου μια κινούμενη καρικατούρα που ζωντανεύει τις μυστικιστικές σου φαντασιώσεις, η διεστραμμένη αγάπη του κοινού και η διευκόλυνση από τα άλλα μέλη τον έκλεισαν σε ένα κουτί μοιρολατρίας.
Η αυτοκτονία
Στις 8 Απριλίου 1991, ο Dead σε ηλικία 21 ετών αποφάσισε να δώσει τέλος στη ζωή του. Βρισκόταν σε ένα σπίτι που είχε νοικιαστεί για πρόβες στο δάσος κοντά στο χωριό Κρακστάντ. Αφού έκοψε τις φλέβες και τον λαιμό του, πήρε την κυνηγητική καραμπίνα του Euronymous και αυτοπυροβολήθηκε στο κεφάλι.
Στο σημείωμα που άφησε, έγραφε μεταξύ άλλων: «Κανένας δεν θα με καταλάβει, αλλά ως σύντομη εξήγηση, δεν είμαι άνθρωπος. Αυτό είναι ένα όνειρο και πρόκειται να ξυπνήσω.»
Euronymous: Ο Άνθρωπος που Φωτογράφισε τον Νεκρό Φίλο του
Αυτό που ακολούθησε την αυτοκτονία αποκαλύπτει περισσότερα για τον χαρακτήρα του Euronymous από οποιοδήποτε κείμενο.
Αντί να καλέσει αμέσως την αστυνομία, ο Euronymous έτρεξε να πάρει φωτογραφική μηχανή για να τραβήξει φωτογραφίες τον νεκρό τραγουδιστή. Πήρε την καραμπίνα και το μαχαίρι και τα τοποθέτησε κοντά στο πτώμα για καλύτερο «σκηνικό».
Μάζεψε ακόμα θραύσματα από το κρανίο του Dead και τα έπλεξε σε κολιέ, ένα σουβενίρ από όλη την ιστορία. Εκείνη η τελευταία φωτογραφία του Dead έγινε το εξώφυλλο για το bootleg live album «Dawn of the Black Hearts». Το ψάχνεις μόνος σου αν το θες, αλλά με άδειο στομάχι.
Ο μπασίστας Necrobutcher ισχυρίστηκε αργότερα ότι ο Euronymous τον πήρε τηλέφωνο την επόμενη μέρα και του είπε: «Ο Dead έκανε κάτι πολύ κουλ. Αυτοκτόνησε!»
Ο Black Circle: Εμπρησμοί και Τρομοκρατία
Μετά τον Dead, ο Euronymous έγινε ο αδιαφιλονίκητος αρχηγός της νορβηγικής black metal σκηνής. Άνοιξε δισκοπωλείο στο Όσλο, το Helvete, που έγινε κόμβος για ό,τι σκοτεινό κυκλοφορούσε στη σκηνή. Εκεί γεννήθηκε ο λεγόμενος «Black Circle», μια άτυπη αδελφότητα μουσικών και οπαδών με κοινό παρονομαστή το μίσος για τον χριστιανισμό.
Το πιο γνωστό μέλος του κύκλου ήταν ο Varg Vikernes των Burzum, ένας άνθρωπος που ο Euronymous σύντομα αντιλήφθηκε ότι ήταν πιο επικίνδυνος από τον ίδιο.
Μέχρι τον Ιανουάριο του 1993 ο Varg είχε κάψει τουλάχιστον επτά κεντρικές εκκλησίες στη Νορβηγία, μία από αυτές ανήμερα Χριστούγεννα του 1992. Από το 1992 έως το 1996, μουσικοί και υποστηρικτές της νορβηγικής black metal σκηνής πήραν μέρος σε περισσότερους από 50 εμπρησμούς χριστιανικών εκκλησιών, πολλές από τις οποίες είχαν τεράστια ιστορική σημασία.
Τους εμπρησμούς τους φωτογράφιζε και τους χρησιμοποιούσε για εξώφυλλα. Στα σόου, έβαζε το κοινό να κάνει πρόποση για κάθε εκκλησία που είχε καεί.
Η Δολοφονία του Euronymous
Η σχέση μεταξύ Euronymous και Varg Vikernes χειροτέρευε διαρκώς. Οικονομικές διαφορές, ανταγωνισμός για πρωτοκαθεδρία στη σκηνή, απειλές και καταγγελίες.
Τη νύχτα της 10ης Αυγούστου 1993, ο Varg οδήγησε από το Μπέργκεν στο Όσλο, με τον δεύτερο κιθαρίστα Snorre Westvold Ruch (Blackthorn) ως συνεπιβάτη. Προορισμός: το σπίτι του Euronymous.
Μαχαίρωσε τον Euronymous μέχρι θανάτου. Το σώμα βρέθηκε έξω από το διαμέρισμά του. Είχε 23 μαχαιριές: δύο στο κεφάλι, πέντε στον λαιμό και δεκαέξι στην πλάτη.
Ο Varg καταδικάστηκε σε 21 χρόνια κάθειρξης για τον φόνο και την τρομοκρατική του δράση. Κατά την ανακοίνωση της ετυμηγορίας, γύρισε το κεφάλι του στις τηλεοπτικές κάμερες και χαμογέλασε. Εκείνο το χαμόγελο έμεινε στην ιστορία.
«De Mysteriis Dom Sathanas»: Το Άλμπουμ που Γεννήθηκε από Αίμα
Το 1994 κυκλοφόρησε το άλμπουμ «De Mysteriis Dom Sathanas», το οποίο είχε ηχογραφηθεί πριν από όλα αυτά. Είναι ο μοναδικός δίσκος στην ιστορία της μουσικής όπου, κατά την κυκλοφορία του, ένας από τους μουσικούς είχε δολοφονηθεί, ένας άλλος είχε αυτοκτονήσει και ο τρίτος βρισκόταν στη φυλακή.
Το άκουσες ποτέ από την αρχή ως το τέλος; Τότε καταλαβαίνεις γιατί η black metal κοιτά πάντα σε αυτόν τον δίσκο σαν σε αναλλοίωτο ορόσημο.
Μετά το χάος: Οι Mayhem σήμερα
Αντίθετα με ό,τι θα περίμενε κανείς, οι Mayhem δεν διαλύθηκαν. Ο Necrobutcher επέστρεψε στη μπάντα, ο Hellhammer παρέμεινε στα ντραμς, και το συγκρότημα συνέχισε να κυκλοφορεί μουσική.
Η δισκογραφία τους μετά το 1994 περιλαμβάνει αξιόλογες δουλειές όπως:
- «Wolf’s Lair Abyss» (1997) – miniLP που επέστρεψε τη μπάντα στο σκληρό black metal ήχο
- «Grand Declaration of War» (2000) – πιο avant-garde προσέγγιση που χώρισε τους οπαδούς
- «Chimera» (2004) και «Ordo Ad Chao» (2007) – επιστροφή στις σκοτεινές ρίζες τους
- «Esoteric Warfare» (2014) και «Daemon» (2019) – proof ότι το συγκρότημα παραμένει ζωντανό και σχετικό
Σήμερα, πάνω από 40 χρόνια μετά την ίδρυσή τους, οι Mayhem συνεχίζουν να περιοδεύουν και να ηχογραφούν. Είναι ένα από τα λίγα συγκροτήματα που το legacy τους δεν μπορεί να ξεχαστεί, όχι μόνο λόγω της μουσικής, αλλά και λόγω της ιστορίας που το συνοδεύει.
Γιατί Η Ιστορία των Mayhem Μετράει Ακόμα
Πολύς κόσμος τους θυμάται για τα εγκλήματα. Λιγότεροι σταματούν να σκεφτούν τι σήμαινε μουσικά αυτό που έκαναν.
Το «διαμέτρημα» των ανθρώπων δεν ήταν το σημαντικό. Το σημαντικό ήταν ότι είχαν αφήσει στη μουσική παράδοση ένα από τα πιο καλογραμμένα κεφάλαια της, ένα σενάριο για τον εκφυλισμό των παιδιών της μεσαίας τάξης και το τι συμβαίνει όταν η κοινωνία τους αγνοεί.
Γενιές συνεχιστών εμπνεύστηκαν από εκείνα τα παιδιά που χάθηκαν στο χάος που τα γέννησε. Εξαιτίας τους, η black metal έλαβε μια διάσταση πιο σοβαρή, αλλά και έναν δυνατό αφηγηματικό κορμό που έκανε το είδος τόσο cult και τόσο ανθεκτικό.
Αν αγαπάς τη metal, δεν μπορείς να αγνοείς τους Mayhem. Όχι γιατί πρέπει να θαυμάζεις ό,τι έκαναν εκτός σκηνής. Αλλά γιατί χωρίς αυτούς, η black metal θα ήταν σήμερα πολύ διαφορετικό πράγμα.
